Odwrotne obciążenie – ewidencja księgowa

• 2015-06-25
• Wioletta Chaczykowska

• Print

Zastosowanie procedury odwrotnego obciążenia w VAT ma swoje konsekwencje w zapisach dokonywanych zarówno w księgach sprzedawcy, jak i nabywcy.

Obowiązek rozliczenia VAT należnego z tytułu zakupu towarów objętych procedurą odwrotnego obciążenia (załącznik nr 11 do ustawy o VAT) spoczywa na nabywcy (czynnym podatniku VAT). Podstawą opodatkowania jest kwota należna sprzedawcy (wysokość zobowiązania). Jeżeli zakup ma związek ze sprzedażą opodatkowaną, nabywca ma prawo do odliczenia VAT (podatek należny jest wtedy jednocześnie podatkiem naliczonym).

Sprzedawca nie wykazuje ani w fakturze, ani w swoich księgach podatku VAT, a całą kwotę z faktury (kwota należności) kwalifikuje jako przychód.

Ewidencja u sprzedawcy:

1. Faktura sprzedaży (bez VAT):

Wn „Rozrachunki z odbiorcami”,

Ma „Przychody ze sprzedaży” (produktów lub towarów).

2. WZ - wydanie sprzedanych zapasów:

Wn „Koszt własny sprzedanych produktów lub towarów”,

Ma „Produkty gotowe” lub „Towary”.

Ewidencja u nabywcy – czynnego podatnika VAT:

1. Zakup towaru objętego procedurą odwrotnego obciążenia (na podstawie faktury nie zawierającej VAT):

Wn „Rozliczenie zakupu”,

Ma „Rozrachunki z dostawcami”.

2. Przyjęcie towaru do magazynu (PZ):

Wn „Towary”,

Ma „Rozliczenie zakupu”.

3. Dokument wewnętrzny – naliczenie ‒ VAT z tytułu odwrotnego obciążenia:

Wn „Rozrachunki publicznoprawne ‒ VAT naliczony i jego rozliczenie”,

Ma „Rozrachunki publicznoprawne VAT naliczony i jego rozliczenie”.

Zapis ten może także nastąpić przy wykorzystaniu konta „Rozliczenie zakupu”.

Wtedy księguje się:

a) kwota VAT należnego:

Wn „Rozliczenie zakupu”,

Ma „Rozrachunki publicznoprawne ‒ VAT należny i jego rozliczenie”;

b) kwota VAT naliczonego:

Wn „Rozrachunki publicznoprawne ‒ VAT naliczony i jego rozliczenie”,

Ma „Rozliczenie zakupu”.

O sposobie udokumentowania rozrachunków VAT dotyczących odwrotnego obciążenia decyduje podatnik (nabywca). Można wystawić fakturę wewnętrzną, polecenie księgowania lub dokonać stosownych zapisów na podstawie otrzymanej faktury zakupu, na której wyliczy kwotę VAT.

Uwaga!

Od 1.07.2015 r. do dostawy towarów objętych odwrotnym obciążeniem (wymienionych w załączniku nr 11) na rzecz nabywcy, który nie jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT, stosuje się zasady ogólne. Zatem to sprzedawca ma obowiązek naliczyć VAT z zastosowaniem właściwej stawki i odprowadzić go do US.

Przykład Przedmiotem sprzedaży są towary objęte procedurą odwrotnego obciążenia (pręty stalowe) o wartości netto 10 000 zł. Sprzedawcą jest hurtownia – czynny podatnik VAT. Cena nabycia sprzedanych towarów wynosiła 9500 zł. Nabywcą jest przedsiębiorstwo budowlane czynny podatnik VAT. Towary objęte są stawką VAT 23% i będą wykorzystywane przez nabywcę wyłącznie do działalności opodatkowanej VAT. Ewidencja księgowa u sprzedawcy (w hurtowni): 1. Faktura: Wn „Rozrachunki z odbiorcami” 10 000. Ma „Przychody ze sprzedaży” 10 000. 2. Wydanie sprzedanych towarów (WZ): Wn „Koszt własny sprzedanych towarów” 9 500. Ma „Towary” 9 500. Ewidencja księgowa u nabywcy (przedsiębiorstwo budowlane): 1. Faktura: Wn „Rozliczenie zakupu” 10 000. Ma „Rozrachunki z dostawcami” 10 000. 2. Faktura wewnętrzna, PK lub inny dokument stosowany w przedsiębiorstwie – rozliczenie VAT (stawka VAT 23%): a) kwota VAT należnego: (10 000 zł × 23%) = 2300 zł: Wn „Rozliczenie zakupu” 2 300. Ma „Rozrachunki publiczno-prawne ‒ VAT należny i jego rozliczenie” 2 300. b) kwota VAT naliczonego: (10 000 zł × 23%) = 2300 zł: Wn „Rozrachunki publiczno-prawne ‒ VAT naliczony i jego rozliczenie” 2 300. Ma „Rozliczenie zakupu” 2 300. 3. Przyjęcie towaru do magazynu (PZ): Wn „Towary” 10 000. Ma „Rozliczenie zakupu” 10 000.

Skutki błędnego wystawienia faktury z VAT przez sprzedawcę

Zdarza się, że nabywca towaru objętego odwrotnym obciążeniem otrzymuje od sprzedawcy fakturę z wykazaną kwotą podatku i płaci cenę obejmującą niesłusznie wykazany VAT.

Jeśli taka faktura nie zostanie w porę skorygowana przez sprzedawcę, rodzi dla nabywcy negatywne skutki podatkowe. Nie ma on wówczas prawa do odliczenia błędnie wykazanego VAT (art. 88 ust. 3a pkt 7 ustawy o VAT).

Ponadto błąd sprzedawcy nie wyklucza obowiązku opodatkowania dostawy przez nabywcę na zasadzie odwrotnego obciążenia. Nabywca, który go stwierdzi, powinien obliczyć kwotę VAT należnego od wartości brutto tej transakcji. Podstawą opodatkowania będzie wartość towaru wraz z błędnie wykazanym przez sprzedawcę VAT.

Jeśli sprzedawca następnie naprawi swój błąd, wystawiając fakturę korygującą kwotę VAT, to nabywca również powinien skorygować rozliczenie VAT od dostawy towaru, dla której jest podatnikiem, przez odpowiednie zmniejszenie podstawy opodatkowania.

Przykład Czynny podatnik VAT kupił w maju towar objęty procedurą odwrotnego obciążenia za 10 000 zł (kwota netto). Dostawca przez pomyłkę doliczył VAT i udokumentował sprzedaż fakturą na 12 300 zł. Nabywca stwierdził błąd i wystąpił do sprzedawcy o wystawienie faktury korygującej. Ten jednak nie przysłał korekty do momentu złożenia deklaracji VAT-7 za maj przez nabywcę. Nabywca nie ma prawa do odliczenia VAT błędnie wykazanego na fakturze w kwocie 2300 zł. Ponieważ jest podatnikiem VAT dla tej transakcji, nalicza podatek należny w kwocie: 12 300 zł × 23% = 2829 zł. Zakup jest związany z czynnościami opodatkowanymi, więc w tej samej majowej deklaracji VAT nabywca wykazuje podatek naliczony w kwocie 2829 zł. W lipcu sprzedawca wystawia fakturę korygującą. Z korekty wynika zmniejszenie VAT o kwotę 2300 zł. Po korekcie podstawę opodatkowania z tytułu dostawy, dla której podatnikiem jest nabywca, stanowi kwota 10 000 zł a nie 12 300 zł. Podatnik koryguje podstawę opodatkowania o 2300 zł i zmniejsza VAT należny i jednocześnie naliczony o 529 zł (2300 zł × 23%) w deklaracji VAT-7 za lipiec. Maleje również jego zobowiązanie wobec sprzedawcy z 12 300 zł do 10 000 zł. Ewidencja księgowa: 1. Zakup towaru (faktura): Wn „Rozliczenie zakupu” 12 300. Ma „Rozrachunki z dostawcami” 12 300. 2. Dokument wewnętrzny – naliczenie VAT z tytułu odwrotnego obciążenia: a) VAT należny: Wn „Rozliczenie zakupu” 2829. Ma „Rozrachunki publiczno- prawne ‒ VAT należny i jego rozliczenie” 2 829. b) VAT naliczony: Wn „Rozrachunki publiczno- prawne ‒ VAT naliczony i jego rozliczenie” 2 829. Ma „Rozliczenie zakupu” 2 829. 3. Przyjęcie towaru do magazynu (PZ). Ponieważ VAT jest błędnie wykazany na fakturze, do czasu wyjaśnienia sprawy i korekty faktury ujmuje się go na koncie 24 „Pozostałe rozrachunki”: Wn „Towary” 10 000. Ma „Rozliczenie zakupu” 10 000. Wn „Pozostałe rozrachunki – VAT do wyjaśnienia” 2 300. Ma „Rozliczenie zakupu” 2 300. 4. Faktura korygująca zakup: a) kwota korekty z tytułu błędnie wykazanego VAT: Wn „Rozrachunki z dostawcami” 2 300. Ma „Pozostałe rozrachunki – VAT do wyjaśnienia” 2 300. b) korekta VAT z tytułu odwrotnego obciążenia (na fakturze korygującej): 2 300 zł × 23% = 529 zł: Wn „Rozrachunki publiczno- prawne ‒ VAT należny i jego rozliczenie” 529. Ma „Rozliczenie zakupu” 529. Wn „Rozliczenie zakupu” 529. Ma „Rozrachunki publiczno- prawne ‒ VAT naliczony i jego rozliczenie” 529.